બાજી દર બાજી

જિંદગી કી બિસાત પર



રિશ્તોં કી બાજી


લગી હોતી હૈ


હર રિશ્તા


અપની અહમિયત લિએ


હોતા હૈ ખડા


આમને સામને .


કોઈ પ્યાદા તો


કોઈ વજીર


સબ ચલતે રહતે હૈં


અપની ચાલેં


આડ઼ી - તિરછી


એક દૂસરે કો


શહ ઔર માત


દેને કી હોડ઼ મેં


ઔર જબ


મિલ જાતી હૈ


કિસી રિશ્તે કો માત


તો મન


ભર જાતા હૈ


અવસાદ સે


ઔર રહ જાતી હૈ


માત્ર એક ઘુટન .


ફિર


ઘુટન સે


ઉબરને કે લિએ


બિછ જાતી હૈ


નયી બાજી


એક નયા રિશ્તા લિએ


જ઼િન્દગી કી બિસાત પર .

ભ્રામક સચ..

સચ હૈ કિ

સર્દ રાતોં મેં
ગુદગુદે બિસ્તર પર
લિહાફ઼ કી ગર્મી મેં
બહુત સુકૂન ભરી
નીંદ આતી હૈ .

ઔર સચ યે ભી હૈ કિ
સારી રાત અલાવ કે પાસ
માત્ર એક ચીથડ઼ે મેં
હાથ તાપતે હુએ
વો સર્દ રાત
કિસી કે દ્વારા
ગુજ઼ારી જાતી હૈ.

સચ હૈ કિ -
અનગિનત પકવાનોં કો
સામને દેખ
ક્ષુગ્ધા હૈ કિ
મર સી જાતી હૈ

ઔર સચ યે ભી હૈ કિ
કહીં - કહીં , કભી - કભી
કચરે સે બીન કર
કુછ ખાતે હુએ
ભૂખ મિટાઈ જાતી હૈ .


યે સબ સોચતે હુએ
સ્વયં કે લિએ
એક વિતૃષ્ણા સી જાગતી હૈ
કિ-

હમારી નિગાહ મેં
ઐસે સારે સચ
માત્ર એક ઘટના ક્રમ હૈં
ઔર ખુદ કી જ઼રા સી
પીડ઼ા કા
હમે કિતના બડ઼ા ભ્રમ હૈ .
કોઈ ભી ઉસમેં ખુશ નહી રહતા
જિતના ઉસે મિલા હૈ
હર શખ્સ કો ભગવાન સે
ક્યોં શિકવા - ગિલા હૈ .


કાશ-
હમ હર સચ કા સહી
આંકલન કર પાતે
તો અપની ભ્રામક પીડ઼ા સે
ખુદ કો બચા પાતે..

ખામોશિયાઁ

ખામોશિયાઁ



જબ બોલતી હૈં


જેહન કા

વર્ક - દર- વર્ક


ખોલતી હૈં


હોઠ હિલતે નહીં હૈં


મગર


મન હી મન


ના જાને કિતને


રાજ઼ ખોલતી હૈં






આઁખોં મેં


ઉતર આતે હૈં


કિતને હી સૈલાબ


જબ ખામોશ લબ


બોલતે હૈં


લફ્જ઼ જુબાં સે


નિકલતે નહીં


ફિર ભી


તાસ્સુરાત


ચેહરે કે


બોલતે હૈં .






આજ મેરે તુમ્હારે

દરમિયાન

પસરી હૈ

સન્નાટે કી ચાદર


જિસ પર


મેરી ખામોશી ને


લિખ દી હૈ


એક ઇબારત .






ઇબારત કી ખામોશી કો


ખામોશ હી રહને દો


મુઝે આજ ખુદ સે


ખુદ કો કુછ કહને દો

મહિલા દિવસ પર એક દૃષ્ટિકોણ યે ભી....

યે રચના મેરી છોટી બહન મુદિતા ને આજ મહિલા દિવસ પર મુઝે ભેજી થી ...ઇસે મૈં આપ સભી કે સાથ બાઁટના ચાહતી હૂઁ....
આપ ઇસ રચના કો ઇસ બ્લૉગ પર ભી પઢ સકતે હૈં --

http://roohshine-lovenlight.blogspot.com/2010/03/blog-post_07.html


નારી દિવસ કે પરિપેક્ષ્ય મેં અક્સર અભિવ્યક્તિ કી અતિવાદી વિચારધારા દેખને કો મિલતી હૈ ..નારી કો હમેશા એક સહજ માનુષ ના સમઝ કર એક રહસ્યમય પહેલી માના ગયા હૈ..હમારે સાહિત્યકારોં ને ભી નારી કી પ્રશંસા યા અવમાનના મેં અતિવાદી દૃષ્ટિકોણ અપનાયા હૈ..


કુછ ઉદહારણ..


"ત્રિયા ચરિત્રં પુરુષસ્ય ભાગ્યમ


દેવો ન જાનાતિ કુતો મનુષ્ય: "


"ન નારી સ્વાતન્ત્ર્યમર્હતી !"


ઔર એક અતિ ..


"યત્ર નાર્યસ્તુ પૂજ્યંતે રમંતે તત્ર દેવતા !!!"

યા તો ઉસે ઇતના તુચ્છ માનના કિ ઉસકી તુલના તુલસીદાસ જી ને ઢોર ગંવાર શૂદ્ર ઔર પશુ સે કરી યા પૂજનીય ,દેવી સ્વરૂપ, ..ઉસકો એક સહજ ઇંસાન ક્યૂઁ સમઝા નહીં જાતા .. પૌરાણિક સંસ્કૃતિ મેં રાધા -કૃષ્ણ જૈસા સખા ભાવ દેખને કો મિલતા હૈ..ઉન દોનોં મેં કોઈ શ્રેષ્ઠ યા હીન નહીં થા ..કૃષ્ણ શ્રેષ્ઠતમ પુરુષ હોતે હુએ ભી કભી યે પ્રતિપાદિત કરતે નજર નહીં આયે કિ વો નારી જાતિ સે શ્રેષ્ઠ હૈં. ઉનકે લિએ હર ગોપી ઉનકી સખી થી, ઉનકે સામને નારી અપને ભાવોં કી સહજ અભિવ્યક્તિ કરને મેં સક્ષમ થી .પરન્તુ અપની સ્વાર્થ સાધના કે લિએ પુરુષ ઉનકા ઉદહારણ દેતે હુએ કભી નજર નહીં આતે.. મનુસ્મૃતિ સે ઉદ્ધૃત યા તુસલીદાસ જી કે કહે હુએ દોહોં સે નારી કો યે એહસાસ દિલાતે હૈં કિ જબ ઇતને બડ઼ે જ્ઞાની નારી કે લિએ ઐસા કહ ગએ હૈં તો સત્ય હી હોગા ..


આજ ઐસે હી એક દોહે કો આધાર બના કર એક રચના પ્રસ્તુત કર રહી હૂઁ ..આશા હૈ પ્રયાસ કો પસંદ કિયા જાએગા


****************************************


***************************

રામચરિત માનસ મેં રાવણ મંદોદરી સે કહતા હૈ-

નારી સુભાઊ સત્ય સબ કહહિં


અવગુન આઠ સદા ઉર રહહિં


સંશય,અનૃત ,ચપલતા,માયા


ભય,અવિવેક,અશૌચ,અદાયા !


***********************************

પુરુષ પ્રધાન સમાજ ને જિન માન્યતાઓં કો નારી કે લિએ પ્રતિપાદિત કિયા ઉનકે લિએ યે ભાવાભિવ્યક્તિ..

કિયા ભ્રમિત



નારી કો તૂને


અવગુણ દિએ


ગિનાય


આઠ ભાવ


યે સહજ રૂપ મેં


હર માનુસ હી પાય ..




૧) સંશય-


દમિત વાસના


કરને પૂરી


રાહ રહે નિર્દ્વંદ


કહ સંશય


અવગુણ હૈ તેરા


દિયા નારી કો


દ્વન્દ ..




૨)અનૃત (ઝૂઠ)-


નહીં દિયા


વિશ્વાસ ઉસે જો


કહ પાએ


વહ સત્ય


ડરી દબી સકુચી


નારી કા


અવગુણ બના


અસત્ય ...




૩) ચપલતા-


રહે સહજ ચંચલા


યદિ તરુણી


ઉચ્છંઋખલ વહ


કહલાતી


સપના બન


રહ ગયી ચપલતા


જો બચપન કી


થી થાતી ..




૪) માયા-


કહા સભી ને


માયા ઉસકો


બન ગયી


એક પહેલી


કભી ના સમઝા


કભી ના જાના


નિજ કી


એક સહેલી......




૫)ભય-


ભય તુઝકો


અસ્તિત્વ કા


અપને


કર જાતા હૈ


છોટા


બતા બતા


ભય અવગુણ


ઉસમેં


નિર્ભય ક્યા


તૂ હોતા.......??




૬) અવિવેક-


કર ઉપેક્ષા


વિવેક કી ઉસકે


દિયા હીન એહસાસ


કાટ સકે ના


બાત કો તેરી


રહા યહી પ્રયાસ




૭) અશૌચ -


સહજ ખિલે


નારીત્વ કો તૂ ને


દિયા


અશૌચ કા નામ


જગજાહિર કર


નિજતા ઉસકી


ઉચિત કિયા


ક્યા કામ .....??




૮) અદયા -


અદયા


ઉસકા અવગુણ


કહ કર


ખુદ કો


ઝુઠલા બૈઠા


દયા ભાવ


નારી સે જ્યાદા


કૌન હૃદય મેં


પૈઠા.....??




ઇન ભાવોં કા


કર અનુરોપણ


બાઁધા નારી કો ઐસે


છોડ કે ઇનકો


જીના ઉસકો


પાપ લગે હૈ જૈસે.....




સિંચિત કર


સ્નેહ સહજ સે


જીવન કી


ફુલવારી કો


તુચ્છ-શ્રેષ્ઠ કા


ભાવ નહીં


બસ


સમઝ સંગિની


નારી કો ...


મુદિતા ગર્ગ
http://roohshine-lovenlight.blogspot.com/2010/03/blog-post_07.html

અવચેતન મન કી ચેતના

મન કે



અવચેતન મેં


કુછ ચેતન સા


ચલતા રહતા હૈ


એક આગ લગી હો


સીને મેં


ઔર મન


ધધકતા રહતા હૈ


સોચોં સે પરે કોઈ


ચિંગારી


ભડ઼કતી રહતી હૈ


ખુદ કે


વજૂદ કી તલાશ મેં


એક આગ


સુલગતી રહતી હૈ


ટૂટ ટૂટ કર


બિખર ગયી


ઔર હર કણ


કણ મેં સમા ગયા


ફિર ભી


કોઈ મુઝ પર


બેગૈરત કી તોહમત


લગા ગયા


અબ મૈં


તપતી રેત બની


ખુદ કો


ઝુલસાતી રહતી હૂઁ


શબનમ કી બૂંદોં કો ભી


ધુઆઁ બનાતી રહતી હૂઁ


કુછ થા


જો મન મેં


દરક ગયા


પલ - પલ કા


એહસાસ ગયા


અબ ખાલી હાથ


ખડી હૂઁ મૈં


વક઼્ત હાથ સે


નિકલ ગયા