સલીમ અખ્તર સિદ્દીકી
મુઝે પેંટિંગ સમઝ મેં નહીં આતી હૈં। આડી-તિરછી લકીરોં કે બીચ ચિત્રકાર ક્યા કહના ચાહતા હૈ, ઇસે આજ તક નહીં સમઝ સકા હૂં। ઔર જો લોગ, મકબૂલ ફિદા હુસૈન પર રોજ તીર ચલા રહે હૈં, ઉનમેં સે અધિકતર કી હાલત ભી શાયદ મેરી જૈસી હી હો। સબ કુછ સહી ચલ રહા થા। હુસૈન કી પેંટિંગ મહંગી સે મહંગી બિક રહી થી। લેકિન 'વિચાર મીમાંસા' નામ કી હદ દર્જે કી એક ઘટિયા પત્રિકા ને એક બાર કવર સ્ટોરી છાપી થી, 'યહ ચિત્રકાર હૈ યા કસાઈ' બસ ઇસ સ્ટોરી કે છપને કે બાદ ફિદા હુસૈન દ્વારા ખીંચી ગઈં આડી-તિરછી લકીરોં મેં કુછ લોગોં કો ભારત માતા કી નંગી તસ્વીર દિખાઈ દે ગયી તો કુછ લોગોં કો માં સરસ્વતી કા નગ્ન અક્સ નજર આ ગયા થા। ઉસકે બાદ સે ફિદા હુસૈન હિન્દૂવાદી સંગઠનોં કે નિશાને પર આ ગએ થે। હાલાંકિ યહી વે લોગ હૈં, જો તસ્લીમા નસરીન ઔર સલમાન રુશ્દી પર મુસ્લિમ કટ્ટરપંથિયોં કે હમલે કો અભિવ્યક્તિ કી આજાદી પર હમલા માનતે થે। યહી લોગ તસ્લીમા નસરીન કો ભારત કી નાગરિકતા દિલાને કી પુરજોર માંગ કરતે થે। લેકિન ઇસકે વિપરીત યહી હિન્દૂવાદી સંગઠન એમએફ હુસૈન કી કલાકૃતિયોં કો આગ કે હવાલે કરકે ઉન પર તાબડતોડ મુકદમે કરને સે ભી બાજ નહીં આએ થે। યહાં પર ઉનકે લિએ અભિવ્યક્તિ કી આજાદી કોઈ માયને નહીં રખતી થી। સવાલ યહ હૈ કિ તસ્લીમા કા સમર્થન ઔર હુસૈન કા વિરોધ ક્યોં ? ક્યા તસ્લીમા કા સમર્થન ઇસલિએ કિયા જાતા હૈ, ક્યોંકિ વે ઇસ્લામ ઔર મુસલમાનોં કો કઠઘરે મેં ખડા કરતી રહી હૈં। ક્યા એમએફ હુસૈન કા વિરોધ ઇસલિએ, ક્યોંકિ હિન્દૂવાદી સંગઠનોં કો લગતા હૈ કિ હુસૈન હિન્દૂ દેવી-દેવતાઓં કી નગ્ન તસ્વીરેં અપને કૈનવાસ પર ઉકેર રહે હૈં। બાત અગર અભિવ્યક્તિ કી આજાદી કી હૈ તો તસ્લીમા કે સાથ હી હુસૈન કા સમર્થન ભી કિયા જાના ચાહિએ। દરઅસલ, હિન્દૂવાદી સંગઠન હર ઉસ આદમી કો અપના સ્વાભાવિક મિત્ર માન લેતે હૈં, જો ઇસ્લામ પર પ્રહાર કરતા હૈ। ઇસીલિએ વે તસ્લીમા નસરીન, સલમાન રુશ્દી ઔર ડેનમાર્ક કે કાર્ટૂનિસ્ટ કી હિમાયત મેં ખડે નજર આતે હૈં ઔર ઇન્હેં અભિવ્યક્તિ કી આજાદી કી ચિંતા સતાને લગતી હૈ।
એમએફ હુસૈન કી કતર કી નાગરિકતા લેને કે બાદ જો બહસ ફિદા હુસૈન કો લેકર ચલાઈ જા રહી હૈ, ઉસમેં કુછ બાતેં ઐસી હૈં, જિન્હેં પઢકર હંસી આતી હૈ। મસલન, ઇસ બાત કો બાર-બાર ઉઠાયા જા રહા હૈ કિ હુસૈન મેં હિમ્મત હૈ તો હજરત મૌહમ્મદ સાહબ કી તસ્વીર બના કર દિખાએં। ઇસ તર્ક પર હંસી આતી હૈ। સબ જાનતે હૈં કિ ઇસ્લામ મેં તસ્વીર બનાને કી મનાહી હૈ, પૈગમ્બરોં કી તો કિસી ભી સૂરત મેં તસ્વીર નહીં બનાયી જા સકતી। ઇસકે પીછે શાયદ કારણ યહ હૈ કિ ઇસ્લામ ને બુતપરસ્તી કો સખ્તી સે મના કિયા હૈ। લેકિન હિન્દૂ ધર્મ મેં તસ્વીર બનાના ન કેવલ જાયજ હૈ, બલ્કિ સભી દેવી દેવતાઓં કી તસ્વીરેં, મૌજૂદ હૈં, જિનકે સામને ખડે હોકર પૂજા કી જાતી હૈ। ઐસે મેં યહ કહના કિ હુસૈન કિસી પૈગમ્બર કી તસ્વીર બનાકર દિખાએં, કુતર્ક કે અલાવા કુછ નહીં હૈ। ચલો માન લિયા યદિ હુસૈન ઐસા કર સકેં તો ક્યા હુસૈન કે વિરોધી ઉનકે સમર્થક હો જાએંગે ? ક્યા હુસૈન કા સરસ્વતી કો નંગા ચિત્ર બનાના જાયજ ઠહરા દિયા જાએગા ?
જબ કોઈ ચિત્રકાર કોઈ ચિત્ર બનાતા હૈ તો ઉસકે દિમાગ મેં યહ તો હોતા હી હોગા કિ વહ ચિત્ર કે માધ્યમ કે ક્યા કહના ચાહતે હૈ। ઇસ સારે વિવાદ કે બાદ ભી સમ્ભવતઃ હુસૈન સે કિસી ને યહ સવાલ નહીં કિયા કિ આખિર જિસ તરહ કી ચિત્રકારી વે કરતે હૈં, ઉસકે પીછે ઉનકી ક્યા ભાવના રહતી હૈ ? વિવાદ કે દૌરાન હુસૈન કી તરફ સે ભી આજ તક યહ નહીં કહા ગયા કિ જિન વિવાદિત પેંટિંગોં પર બવાલ કિયા જા રહા હૈ, ઉન્હેં બનાને કે પીછે ઉનકી અપની ક્યા સોચ રહી થી ? મસલન, માં સરસ્વતી કા કથિત ચિત્ર ઉન્હોંને ક્યા સોચ કર બનાયા થા। ઇસ પ્રકાર કા કોઈ સ્પષ્ટીકરણ આ જાતા તો શાયદ ઇતના બખેડા ખડા નહીં હોતા। મૈં યહાં યહ ભી સ્પષ્ટ કર દૂં કિ મૈં ન તો એમએફ હુસૈન કા સમર્થક હૂં ઔર ન હી તસ્લીમા નસરીન કા। ક્યોંકિ મેરા માનના રહા હૈ કિ કલા કે નામ પર કિસી કી ધાર્મિક ભાવનાઓં કો ઠેસ પહુંચાના સહી બાત નહીં હૈ। ભારત બહુધર્મી ઔર વિવિધતાઓં સે ભરા દેશ હૈ। યહાં ધર્મ ઔર આસ્થા કે નામ દંગા-ફસાદ આમ બાત હૈ। જિસ દેશ મેં માત્ર અફવાહ સે પૂરે દેશ મેં ગણેશ જી દૂધ પીને લગતે હોં, દુલ્હેંડી કે દિન દોબારા સે હોલી કા પૂજન કિયા જાતા હો, કિસી જીવ કે વિચિત્ર બચ્ચા પૈદા હોને પર ઉસે પૂજા જાને લગતા હો, વહાં પર ધાર્મિક પ્રતીકોં સે છેડછાડ બવાલ કા કારણ તો બનતા હી હૈ। ઔર ફિર અફવાહ કો આગ મેં તબ્દીલ કરને વાલે કટ્ટરપંથિયોં કી પૂરી ફૌજ ભી તો મૌજૂદ હૈ। એક બાત ઔર। તસ્લીમા નસરીન, સલમાન રુશ્દી ઔર એમએફ હુસૈન જૈસે કલાકારોં પર વિવાદ ઇનકી માર્કીટ વૈલ્યૂ બઢાને મેં મદદ કરતા હૈ। તસ્લીમા નસરીન કે 'લજ્જા' ઔર સલમાન રુશ્દી કે 'દ સૈટેનિક વર્સેજ' પર કટ્ટપંથી બવાલ નહીં કરતે તો યે દોનોં કૃતિયાં કૂડે મેં ફેંકને લાયક હૈં। જરા બતાઇએ તો ઇન દોનોં કા ઔર કૌનસી કિતાબ કિતને લોગોં કો યાદ હૈ, ઔર કિતને લોગોં ને પઢી હૈ ?
Read More